Op 12 oktober 2026 heeft de Franstalige afdeling van de derde kamer van het Hof van Cassatie drie arresten gewezen waarin uitspraak wordt gedaan over de cumulatie van vergoedingen bij ontslag.
Het eerste arrest, met rolnummer S.23.0034.F, gaat over de cumulatie van een schadevergoeding wegens kennelijk onredelijk ontslag met de schadevergoeding wegens discriminatie op grond van de gezondheidstoestand. Het Hof van Cassatie beslist dat cumulatie van de beide vergoedingen, in die zaak, onwettig is.
In het tweede arrest, met rolnummer S.20.0061.F, vernietigt het Hof van Cassatie de beslissing tot toekenning van een vergoeding wegens misbruik van ontslagrecht bovenop de vergoeding wegens kennelijk onredelijk ontslag.
Hoewel de beide uitspraken logisch lijken gelet op het cumulatieverbod ingeschreven in artikel 9 § 3 van cao nr. 109, kan, naar het oordeel van onderstaande auteurs, uit de motivering gebruikt door het Hof van Cassatie in de beide arresten, afgeleid worden dat cumulatie van de schadevergoeding wegens kennelijk onredelijk ontslag met een andere vergoeding bij ontslag in bepaalde gevallen wel mogelijk is.
Het derde arrest, met rolnummer S.25.0025.F, vernietigt een arrest waarin aan een beschermde werknemer een schadevergoeding wegens discriminatie op grond van syndicale overtuiging wordt toegekend bovenop de beschermingsvergoeding verschuldigd op grond van de Wet Ontslagregeling Personeelsafgevaardigden. De vraag rijst of uit de bewoordingen van het Hof van Cassatie gebruikt in het derde arrest, kan afgeleid worden dat cumulatie van de twee erin aan bod komende vergoedingen, in bepaalde gevallen wel mogelijk is.
Een grondige (en dus noodzakelijkerwijze uitgebreide) bespreking van deze drie arresten door meester Goedroen De Maeseneire en meester Tom Beckers leest u hieronder.
Cass. 12 oktober 2026, S.23.0034.F: kennelijk onredelijk ontslag en discriminatie op grond van gezondheidstoestand
1.1. Deze zaak gaat over een barman, die als arbeider voltijds en voor onbepaalde tijd in dienst was genomen. Volgens de werkgever bestond gedurende meerdere jaren een goede relatie tussen hem en de barman, maar zou deze geleidelijk aan zijn verslechterd, vooral nadat de barman gedurende meerdere jaren verschillende periodes afwezig was van het werk wegens arbeidsongeschiktheid. Uiteindelijk heeft de werkgever de arbeidsovereenkomst met de barman beëindigd, middels betaling van een opzeggingsvergoeding, en dat op een ogenblik waarop de barman arbeidsongeschikt was.
De barman (en zijn vakbondsorganisatie) vroeg zijn werkgever naar de redenen van zijn ontslag. De werkgever gaf voor het ontslag meerdere motieven op, waaronder het feit dat de recente herhaaldelijke afwezigheden, waarvan de rechtvaardiging op zich niet werd betwist, de organisatie van de dienst en de werking van de club hebben verstoord.
1.2. De barman bracht de zaak voor de Franstalige arbeidsrechtbank te Brussel en vorderde onder meer een schadevergoeding wegens kennelijk onredelijk ontslag en een schadevergoeding wegens discriminatie op grond van zijn gezondheidstoestand.
De arbeidsrechtbank wees de verschillende vorderingen af als ongegrond, maar in graad van beroep kende het arbeidshof te Brussel aan de barman zowel een schadevergoeding wegens kennelijk onredelijk ontslag toe als een schadevergoeding wegens discriminatie op grond van zijn gezondheidstoestand.
De toekenning van de vergoeding wegens discriminatie op grond van de gezondheidstoestand werd door het arbeidshof gemotiveerd op de grond dat de barman, die zich het slachtoffer achtte van discriminatie, feiten aanvoerde die het bestaan van een discriminatie op grond van zijn gezondheidstoestand kunnen doen vermoeden, en de werkgever niet erin slaagde te bewijzen dat er geen discriminatie is geweest.
Inzake de door de werkgever ingeroepen motieven voor het ontslag, aanvaardde het arbeidshof enkel het motief van de recente herhaaldelijke afwezigheden van de barman en hun invloed op de organisatie van de onderneming bewezen. Maar, aangezien die afwezigheden te wijten zijn aan de gezondheidstoestand van de barman en de barman in feite is ontslagen omwille van zijn gezondheidstoestand, achtte het arbeidshof het ontslag ook kennelijk onredelijk. Immers, het ontslag vormt een geval van directe discriminatie op grond van een beschermd criterium, en geen enkele normale en redelijke werkgever zou zijn overgegaan tot een ontslag op grond van een verboden discriminatie, aldus het arbeidshof. Op die grond kende het arbeidshof bovenop een vergoeding wegens discriminatie op grond van de gezondheidstoestand ook een vergoeding toe wegens kennelijk onredelijk ontslag.
1.3. De werkgever meende dat hij naar aanleiding van het ontslag van de barman veroordeeld werd tot twee maal het betalen van een vergoeding wegens discriminatie op grond van de gezondheidstoestand, en legde de zaak voor aan het Hof van Cassatie. Met succes. Het Hof van Cassatie oordeelt als volgt.
Artikel 8 van de cao nr. 109 definieert het kennelijk onredelijk ontslag als het ontslag […] dat gebaseerd is op motieven die geen verband houden met de bekwaamheid of het gedrag van de werknemer of die niet berusten op de noodwendigheden inzake de werking van de onderneming, de instelling of de dienst, en dat nooit zou zijn beslist door een normaal en redelijk handelende werkgever.
Krachtens artikel 9 van diezelfde cao is de werkgever in geval van kennelijk onredelijk ontslag een vergoeding aan de werknemer verschuldigd die ten minste overeenstemt met drie weken loon en ten hoogste met zeventien weken loon. Die vergoeding kan niet worden gecumuleerd met enige andere vergoeding die de werkgever verschuldigd is naar aanleiding van de beëindiging van de arbeidsovereenkomst, met uitzondering van een opzeggingsvergoeding, een niet-concurrentievergoeding, een uitwinningsvergoeding of een aanvullende vergoeding die bovenop de sociale uitkeringen wordt betaald.
De door dat artikel 9 bedoelde vergoeding herstelt forfaitair de materiële en morele schade die voortvloeit uit het kennelijk onredelijk ontslag, welke onderscheiden is van de materiële en morele schade die voortvloeit uit het ontslag als zodanig en die wordt vergoed door de opzeggingsvergoeding.
De vergoedingen die verschuldigd zijn ter bescherming tegen een bepaald ontslagmotief vormen in beginsel vergoedingen die de werkgever verschuldigd is naar aanleiding van de beëindiging van de arbeidsovereenkomst en waarmee de in artikel 9 bedoelde vergoeding niet kan worden gecumuleerd, zo oordeelt het Hof van Cassatie.
Artikel 14 van de Antidiscriminatiewet verbiedt op het vlak van arbeidsbetrekkingen elke vorm van discriminatie, dat wil zeggen, elk onderscheid dat gebaseerd is op één of meer van de beschermde criteria in de zin van artikel 4, 4°, van die wet dat niet kan worden gerechtvaardigd.
Krachtens artikel 18, § 2, 2°, van die wet moet de persoon die dat verbod heeft geschonden aan het slachtoffer een vergoeding betalen die, naar keuze van dat slachtoffer, kan bestaan in een forfaitaire vergoeding voor de materiële en morele schade die in de regel gelijk is aan zes maanden brutoloon.
Die vergoeding herstelt forfaitair de materiële en morele schade die voortvloeit uit de discriminatie op het vlak van de arbeidsbetrekkingen.
Wanneer het ontslag kennelijk onredelijk is omdat het een discriminatie op het vlak van de arbeidsbetrekkingen vormt die door artikel 14 van de Antidiscriminatiewet wordt verboden en het aanleiding geeft tot de forfaitaire vergoeding gelijk aan zes maanden brutoloon, dan is laatstgenoemde vergoeding verschuldigd door de werkgever naar aanleiding van de beëindiging van de arbeidsovereenkomst en kan de in artikel 9, §§ 1 en 2, van de cao nr. 109 bedoelde vergoeding daarmee niet worden gecumuleerd, aldus het Hof van Cassatie.
De toepassing van die beginselen op het hem voorgelegde arrest, doet het Hof van Cassatie besluiten dat de toekenning van een vergoeding wegens kennelijk onredelijk ontslag bovenop de vergoeding wegens discriminatie, in casu niet wettig is.
Immers, voor de toepassing van de Antidiscriminatiewet oordeelde het arbeidshof dat het ontslag wordt gemotiveerd door de huidige en toekomstige gezondheidstoestand van de barman en als zodanig een discriminatie vormt op basis van dat criterium, dat beschermd is in de zin van artikel 4, 4°, van die wet, terwijl het arbeidshof voor de toepassing van de cao nr. 109 oordeelde dat het ontslag kennelijk onredelijk is aangezien het is gesteund op een verboden discriminatie waartoe nooit zou zijn beslist door een normaal en redelijk handelende werkgever. Aangezien het arbeidshof de beslissing dat het ontslag kennelijk onredelijk is, afleidt uit het oordeel dat het ontslag een discriminatie vormt, veroordeelt het arbeidshof de werkgever niet wettig tot betaling van een vergoeding wegens kennelijk onredelijk ontslag bovenop de vergoeding gelijk aan zes maanden loon bedoeld in artikel 18, § 2, 2°, van de Antidiscriminatiewet, zo beslist het Hof van Cassatie.
Cass. 12 oktober 2026, S.20.0061.F: kennelijk onredelijk ontslag en rechtsmisbruik
2. In dit arrest doet het Hof van Cassatie uitspraak over de vraag of een schadevergoeding wegens kennelijk onredelijk ontslag wettig wordt toegekend. Ook spreekt het Hof van Cassatie zich uit over de vraag of die vergoeding kan worden gecumuleerd met een vergoeding wegens rechtsmisbruik.
2.1. Een sinds 1993 in dienst zijnde werknemer, kreeg in 2005, 2007 en 2009 waarschuwingen en sancties, m.n. drie dagen schorsing en de inhouding van een dagloon, die niet werden betwist.
Bij brief van 2 april 2015 heeft de werkgever de werknemer meegedeeld dat tijdens de dienst van 29 maart 2015 inbreuken op de werkprocedure en op het arbeidsreglement werden vastgesteld. In dezelfde brief werd de werknemer een schorsing van vijf dagen zonder loon opgelegd en werd hem meegedeeld dat die brief de “laatste waarschuwing en de allerlaatste maatregel vormt” en dat, indien dergelijke feiten zich zouden herhalen, de onderneming geen andere keuze zou hebben dan hem wegens dringende reden te ontslaan. Diezelfde dag werd de werknemer gehoord in aanwezigheid van zijn vakbondsafgevaardigde. De fouten werden erkend, maar de duur van de sanctie werd door de vakbondsafgevaardigde tijdens de hoorzitting betwist.
In een brief van 13 april 2015 bevestigde de werkgever de sanctie, deed hij verslag van het verhoor van 2 april, van het bekijken van de videobeelden van 29 maart en van de opmerkingen die de werknemer zou hebben gemaakt. De werkgever voegde daaraan toe dat ook het werk van 28 maart 2015 was bekeken en nieuwe tekortkomingen werden vastgesteld, dat de werknemer opnieuw was gehoord in aanwezigheid van zijn vakbondsafgevaardigde en had toegegeven een fout te hebben gemaakt. Ook stelde de werkgever dat de kwaliteit van het werk van de werknemer op 17, 20, 21, 22 en 25 maart werd gecontroleerd en dezelfde tekortkomingen werden vastgesteld, en dat werd beslist een schorsing van vijf werkdagen op te leggen, zonder loon, na hervatting van het werk op 7, 8, 9, 10 en 15 mei 2015.
Op 28 april 2015 stuurde de werknemer een e-mail waarin hij zijn excuses aanbood. Hij liet gelden dat de sanctie van een schorsing van vijf dagen onevenredig was en verwees naar zijn toezegging om zich te beteren, zijn gezondheidsproblemen, de organisatorische belemmeringen binnen het kantoor en de stress die gepaard gaat met het werk door de omgang met een soms agressief cliënteel.
Op 1 juli 2015 stelde de werkgever de werknemer in kennis van zijn ontslag met een opzegtermijn van twintig maanden en tien weken, ingaande op 6 juli 2015. Op de vraag naar de redenen van het ontslag antwoordde de werkgever dat het ontslag is ingegeven door de onaanvaardbare houding op het werk, in het bijzonder het gebrek aan professionaliteit, het ongepast gedrag, het herhaaldelijk te laat komen en het totaal gebrek aan bereidheid om zich te verbeteren. De werkgever verwees naar de gebeurtenissen die aanleiding hadden gegeven tot de waarschuwingen en sancties in december 2005, oktober 2006, september 2007, september 2009 en maart en april 2015.
2.2. De werknemer legde de zaak voor aan de arbeidsrechtbank te Luik, afdeling Namen. De arbeidsrechtbank kende de werknemer een schadevergoeding wegens kennelijk onredelijk ontslag toe, gelijk aan het loon van 15 weken. Het hoger beroep van de werkgever tegen die beslissing werd ongegrond verklaard, en op het incidenteel beroep van de werknemer kende het arbeidshof tevens een schadevergoeding wegens rechtsmisbruik toe.
Het arbeidshof oordeelde enerzijds dat de werknemer niet aantoonde dat het ontslag geen verband zou houden met zijn gedrag. Het feit dat sommige door de werkgever vastgestelde feiten al lang geleden plaatsvonden, bevestigt het herhaaldelijke en/of regelmatig terugkerende karakter van gedragingen die reeds werden vastgesteld in 2005, 2006, 2007, 2009 en opnieuw in 2015, en die hadden moeten worden gecorrigeerd, temeer daar zij werden bestraft met verschillende onbetwiste tuchtmaatregelen, aldus het arbeidshof.
Anderzijds oordeelde het arbeidshof dat de werkgever aansprakelijk is voor een gebrek aan voorzichtigheid en voor verwijtbare onzorgvuldigheid toen hij besloot de arbeidsovereenkomst te beëindigen. Naar het oordeel van het arbeidshof heeft de werkgever niet gehandeld als een normaal voorzichtige en zorgvuldige werkgever door in een eerste fase disciplinaire sancties op te leggen en vervolgens, na drie maanden voortzetting van de arbeidsrelatie gedurende welke de werknemer zijn verplichtingen correct is nagekomen en de werkgever zijn vertrouwen in hem heeft behouden, tot een eenzijdige verbreking van de arbeidsrelatie over te gaan op basis van dezelfde feiten als die waarvoor al disciplinaire sancties werden opgelegd.